Haber

Dünyanın İyonosferi Gama Işını Patlamasıyla Değişti

Şimdiye kadar tespit edilen en parlak süpernova, Dünya’da büyük bir değişiklik yarattı. Bu süpernova, Dünya atmosferinin dış katmanlarını bir gama ışını patlamasıyla dönüştürdü. İtalya’dan bilim adamları yakın zamanda bu konuyu araştırdılar. Gezegenimizin iyonosferinin yüksek yoğunluk ve uzun süreden nasıl etkilendiğini gösteren bir çalışma yayınladı. Detaylar burada…

Gama ışını patlamasıyla dünyanın iyonosferi değişti!

Uzay, GRB 221009A adı verilen şaşırtıcı bir gama ışını patlamasına tanık oldu. Bu patlamanın üzerinden bir yıldan fazla zaman geçmesine rağmen etkileri şaşırtmaya devam ediyor. İtalya’dan bilim insanları bu konuyla ilgili bir çalışma yaptı. Geçtiğimiz günlerde gezegenimizin iyonosferinin yüksek yoğunluk ve uzun süreden nasıl etkilendiğini gösteren bir rapor paylaştılar.

İyonosfer, Dünya’nın atmosferik katmanlarından biridir. Rakımı 60 km ile 950 km arasında değişmektedir. Elektrik yüklü plazma içerir. İyonosferin alt yarısı 350 km’ye kadar uzanır ve alt yarısı olarak adlandırılır. 350 km’nin ötesinde üst yarı adı verilen üst yarı vardır.

Bilim dünyası şaşkın: Ölen yıldız, gama patlamasıyla evrene radyasyon saçıyor!

L’Aquila Üniversitesi’nden profesör Mirko Piersanti bu konudaki görüşlerini paylaştı. Profesöre göre iyonosferin alt kısmında gama ışını patlaması etkileri sıklıkla gözlemlendi. Ancak son zamanlarda nadir de olsa iyonosferin üst kısmında da görülmeye başlandı.

Mirko Piersanti, “Bunun nedeni, plazmanın üst kısımdaki yoğunluğunun ve iletkenliğinin alt tarafa göre çok daha düşük olmasıdır. Ayrıca, bu etkiyi gözlemlemek için, bu katmanda yörüngede dönen, gözlem yapabilen bir uyduya ihtiyacımız var” dedi.

Böyle bir uydu şu anda Dünya’nın yörüngesinde 507 km yükseklikte dönüyor. Çin-İtalyan misyonu olan Çin Seismo Elektromanyetik Uydusu (CSES) bu iş için biçilmiş kaftan. CSES, bu gama ışını patlamasının aydınlatma bölgesi altında, doğru zamanda, doğru yerde bulundu. Ayrıca Piersanti, uydunun üst iyonosferdeki elektrik alanında önemli bir artış kaydeden bir cihaza sahip olduğuna dikkat çekti.

Bilim adamları artık GRB 221009A’yı oluşturan olaylar dizisine neyin sebep olduğunu çözemediler. Gama ışını kaynağı, Samanyolu galaksimizden neredeyse 2 milyar ışıkyılı uzaklıkta bulunuyor. Ancak gezegenimizde etkilerini hissedebiliyoruz.

Piersanti bu olay hakkında yorum yaptı. Eğer bu kadar uzak bir olay iyonosferin nispeten daha az iletken kısmında önemli bir rahatsızlığa neden olabiliyorsa, 100.000 ışıkyılı genişliğindeki galaksimizde meydana gelen bir olay da Dünya’nın ozon tabakasına zarar verebilir.

Profesör Piersanti ayrıca şunları söyledi: “Ozon tabakası verilerini incelemedim. Ancak bu gama ışını patlamasının ozon tabakasını bozma potansiyeli var. Aslında istatistiksel analizlerin yardımıyla, bu gama ışını patlamasının olası etkileri üzerinde çalışıyoruz. GRB 221009A gibi bir gama ışını patlaması ozon tabakasına neden olabilir. Ayrıca geçmiş gama ışını patlamalarını ve ozon tabakasına ilişkin gözlemleri de inceliyoruz.” “Bir veri tablosu oluşturuyoruz ve eşleşip eşleşmediklerini görmeye çalışıyoruz.” söz konusu.

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu